Route opnieuw berekenen

door Steven ten Cate | jul 11, 2026 | Coaching

Een klein geheim over je brein: “Beter een bekende hel dan een onbekende hemel”.

Veel mensen merken dat ze steeds dezelfde pijnlijke (relatie)patronen herhalen, zelfs wanneer ze wanhopig verlangen naar iets anders.

Ik wil een voor mij gezonde relatie!

Het brein is een gecompliceerd orgaan en er valt nog veel te ontdekken. Zo denken velen dat het doel van het brein ons “gelukkig voelen” is. Er is echter voor ons brein maar één topprioriteit. OVERLEVEN. Het is ontwikkeld om je in leven te houden.

De manier waarop het brein dat organiseert, is door te voorspellen wat er straks gaat gebeuren. Als iets herkenbaar en vertrouwd is, reageert het brein met: “Hé, dit herken ik. Dit is oké.” Je brein wordt erdoor aangetrokken, niet omdat het goed voor je is, maar omdat het voorspelbaar en bekend voor je is.

Je kan bewust denken en tegen jezelf en anderen zeggen: ”Ik wil een gezonde relatie met iemand die aardig, lief, leuk en emotioneel beschikbaar is”. Een ander deel van jouw brein scant echter de omgeving af naar de persoon die als “thuis” voelt. Dat was voor jou misschien chaotisch, afstandelijk, stil, koud en emotioneel niet beschikbaar.

Dus als er een in jouw ogen gezonde relatie voorbijkomt, is deze voor jouw brein onbekend en daarom niet direct veilig. Door de topprioriteit die ons brein heeft, zal het daarom eerder “de bekende hel dan de onbekende hemel kiezen”.

Cognitive Analytic Therapy (CAT)

Vanuit het perspectief van CAT ontwikkelen we al vroeg in ons leven deze zogenaamde patronen, dus ook relatiepatronen. Ze worden als het ware de blauwdrukken die ons brein gebruikt om te voorspellen hoe relaties zouden moeten voelen, wat we van anderen kunnen verwachten en hoe we daarop moeten reageren.

Hoe liefde er in je jeugd ook uitzag, het wordt vertrouwd. Vertrouwdheid geeft een gevoel van zekerheid, zelfs als die gepaard ging met emotionele pijn. Daardoor kunnen we vertrouwdheid soms verwarren met verbondenheid of liefde.

Mensen die jouw diepste emotionele wonden raken, kunnen daardoor juist heel aantrekkelijk of onweerstaanbaar voelen. Niet omdat ze goed voor je zijn, maar omdat ze passen binnen een oud, en bij jou bekend patroon.

Route opnieuw berekenen

Bewustwording is de eerste stap. Zodra je een patroon kunt benoemen, verliest het al een deel van zijn kracht. Van daaruit kunnen kleine veranderingen in je verwachtingen en reacties de automatische cirkel doorbreken.

Zoek relaties waarin je een andere ervaring opdoet van zorg, veiligheid en voorspelbaarheid. Therapie, zelfreflectie en eerlijke feedback van mensen die je vertrouwt kunnen helpen om nieuwe, gezondere relatiepatronen op te bouwen.

We vallen niet per se op wat goed voor ons is; we voelen ons vaak aangetrokken tot wat vertrouwd is. Door je bewust te worden van die oude patronen, kun je ze stap voor stap veranderen.